Rijksmonumenten Nuenen

In Nuenen vindt u de volgende rijksmonumenten:

  • Oudste gemeentehuis, Beekstraat 11. Gebouwd in 1734 als 'huys voor Schout en Schepenen van Nuenen-Gerwen'. In 1985/1986 is het gerestaureerd en nu is het een woonhuis.
  • Opwettense Watermolen, Opwettenseweg 201. De geschiedenis van deze koren-, olie- en zaagmolen gaat terug tot de 11e eeuw. De huidige gebouwen dateren van 1743. Vincent van Gogh legde de watermolen vast op een schilderij. De watermolen aan de Kleine Dommel heeft het grootste waterrad van Brabant (doorsnee 9,30 m).
  • Molenaarswoning, Opwettenseweg 199. Voormalige molenaarswoning uit de 17e of 18e eeuw, hoort bij de watermolen.
  • Het kostershuisje, Berg 40. Is in 1763 gebouwd als wevershuis. Later wordt het 'kostershuisje' genoemd omdat de eigenaar - koster/organist van de Hervormde Gemeente - hier tot 1967 woonde.
  • Domineeshuis, Berg 26. Is in 1764 gebouwd toen de burgerlijke gemeente werd verplicht voor de Hervormde predikant een pastorie te bouwen. Het huis heeft een rijke historie:
    • In 1766 is hier de geschiedschrijver ds. Stephan Hanewinkel geboren. 
    • Bewoond door Ds. Th. van Gogh van 1882-1885. Van december 1883 tot mei 1885 woonde ook hier diens zoon Vincent van Gogh. Aan de linkerzijde van dit pand bevindt zich nog het oorspronkelijke atelier van Vincent. 
    • Geboortehuis van Margot Begemann (1841). 
    • Ds. Bart de Ligt woonde hier van 1910 tot aan zijn verbanning uit Nuenen in 1915, net als de schilder/tekenaar Nico Eekman (tussen 1913 en 1918).
  • Buitenplaats Soeterbeek, Soeterbeek 8. Bestaat sinds 1800 en ligt op een plaats waar voorheen een klooster lag. De buitenplaats bestaat uit een landhuis dat ligt in een landschappelijk park met glooiingen, gazons met doorkijkjes en waterpartijen. De waterpartijen worden gevormd door de slingerende loop van de Dommel en uitlopers daarvan. Het huis is in 1938 gebouwd naar een ontwerp van F.A. Eschauzier. Het verving een ouder huis dat uit 1815 of 1835 stamde maar in 1936 afgebrandde. In de jaren dertig werd ook het park enigszins gewijzigd, naar ontwerp van tuinarchitect D.F. Tersteeg.
  • Reformatorisch Kerkje, Papenvoort 2a. Gebouwd in 1824 als een zogeheten waterstaatskerk. De vader van Vincent van Gogh was aan dit kerkje verbonden als dominee. De Christen-Socialistische dominee Bart de Ligt predikte hier van 1910 tot en met 1915.
  • De St. Clemenskerk, toren, pastorie, calvariegroep en drie pastoorsgraven, Park 53. De kerk is opgetrokken in neo-gothische stijl in 1872 (architect: C. Weber) ter vervanging van de schuurkerk, die op het huidige kerkplein stond. In de achtkantige toren hangen drie zware klokken waarvan de oudste uit 1490 stamt en afkomstig is uit de voormalige parochiekerk in de Tomakker. De diepe pastorietuin grenst aan het kerkhof achter de kerk. Het kerkhof is waarschijnlijk in 1871/1872 in gebruik genomen: de calvariegroep en drie pastoorsgraven hebben een beschermde status.
  • Nune Ville, Berg 24. Voormalig huis van Margot Begemann. Dit pand werd in 1874 in opdracht van ds. Begemann gebouwd. De dochter - Margot - was verliefd op Vincent van Gogh maar werd daarin door haar familie niet gesteund. Dit huis deed van 1926 tot 1954 dienst als hervormde pastorie.
  • Windmolen 'De Roosdonck', Gerwenseweg 2. Deze windkorenmolen (bovenkruier) is gebouwd in 1884 en gerestaureerd in 1972, 1984 en 1998 (officieel heropend op 5 september 1998). De molen komt voor op verschillende schilderijen en tekeningen van Vincent van Gogh. De windmolen is op afspraak te bezichtigen. Beheerder: H. Merks, Gerwenseweg 2, 5674 SG Nuenen, tel. (040) 2836379.
  • St. Elisabeth-klooster, Park 1. Gebouwd in 1887 uit de nalatenschap van Mgr. J. Cuyten ten behoeve van de zusters van de 'Congregatie van Jezus, Maria en Jozef'. Het gebouw heeft als klooster dienst gedaan tot 1977. In de loop van 1996/1997 is het kloostercomplex geheel verbouwd en gerenoveerd. De opening door staatssecretaris A. Nuis was op 8 november 1997 . Het klooster is nu in gebruik als sociaal-cultureel centrum. De voormalige kloosterkapel wordt onder andere gebruikt als raadzaal.
  • Berg 37. Woonhuis