Onderzoek naar oorlogsmunitie bij begraafplaats Tomakker
In 2025 heeft Heijmans Infra – in opdracht van de gemeente Nuenen - geofysisch onderzoek gedaan bij de begraafplaats aan de Tomakker in Nuenen. Doel van dit onderzoek was ontdekken wat er onder de grond verborgen ligt, zonder de bodem open te maken. Dit onderzoek is gedaan om in de toekomst het erfgoed beter tot zijn recht te laten komen. Het onderzoek is goed verlopen en de resultaten worden verwerkt in een rapport over de begraafplaats.
Na dit onderzoek heeft de gemeente van een historicus een bericht ontvangen over de mogelijke aanwezigheid van oorlogsmunitie in de bodem van het perceel bij de begraafplaats Oude Toren. De toegestuurde documentatie wijst op de mogelijke aanwezigheid van ingegraven munitie uit de Tweede Wereldoorlog.
Als gemeente hebben we dit bericht zeer serieus in behandeling genomen. We hebben advies gevraagd aan diverse deskundigen, zoals de politie en Heijmans Infra. Samen hebben we alle mogelijke risico’s in beeld gebracht. De conclusie is dat er nader onderzoek in de grond en eventueel ruiming van aanwezig materiaal nodig is. Dit is nodig om risico’s voor omwonenden, bezoekers en toekomstige werkzaamheden uit te sluiten. Veiligheid staat altijd voorop.
Update 18 juni 2026 - onderzoek afgerond: geen oorlogsmunitie aangetroffen
De onderzoekswerkzaamheden zijn afgerond. Heijmans heeft geen oorlogsmunitie of sporen daarvan gevonden in het onderzochte gebied. Wel zijn er tijdens de werkzaamheden archeologische vondsten gedaan, waaronder delen van de oude muur van de begraafplaats en kerk.
Heijmans gaat nu een rapport opstellen met alle bevindingen van het onderzoek naar munitie. Als dit rapport er is, kunnen we meer gedetailleerde informatie delen. Informatie over de archeologische vondsten volgt zodra daarover meer in kaart is gebracht.
Wat gaan we wanneer doen?
We gaan onderzoek doen om zeker te weten of er daadwerkelijk oorlogsmunitie in de grond zit. Dit onderzoek gaat Heijmans Infra doen. Op maandag 1 juni 2026 start het onderzoek. We verwachten dat het onderzoek 5 tot maximaal 14 dagen duurt, afhankelijk van de resultaten. Het onderzoeksgebied wordt allereerst afgesloten met een hekwerk. Heijmans gaat aan de hand van de resultaten van het eerdere onderzoek de grond heel voorzichtig afgraven. Tijdens het onderzoek zijn er ook twee archeologen aanwezig om archeologische waarden te beschermen.
Als er tijdens het graven iets ontdekt wordt dat lijkt op oorlogsmunitie, schakelt Heijmans direct de politie en de Explosieven Opruimingsdienst (EOD) in. De EOD neemt het hele proces dan over.
Belangrijk om te weten
- Er is op dit moment geen direct risico voor de omgeving.
- Er worden geen graven weggehaald of onderzocht.
- Omwonenden hoeven niet op voorhand hun woning te verlaten.
- Zodra er risico’s voor de omgeving ontstaan nemen we gepaste maatregelen.
- Als er tijdens het graven daadwerkelijk oorlogsmunitie gevonden wordt, neemt de EOD het proces over.
- Veiligheid staat voorop.
Vragen en antwoorden
Waarom denken jullie dat er oorlogsmunitie in de bodem zit?
Na het geofysisch onderzoek van 2025 heeft de gemeente van een historicus een bericht ontvangen dat er mogelijk oorlogsmunitie in de bodem van het perceel bij de begraafplaats Oude Toren aanwezig is. De toegestuurde documentatie wijst op de mogelijke aanwezigheid van ingegraven munitie uit de Tweede Wereldoorlog. Het betreffende document is een proces verbaal uit 1943 van de marechaussee, ondertekend door de toenmalige burgemeester van de gemeente Nuenen.
Wat houdt het onderzoek in?
Heijmans Infra gaat onderzoek doen om zeker te weten of er daadwerkelijk oorlogsmunitie in de grond zit. Op maandag 1 juni 2026 start het onderzoek. We verwachten dat het onderzoek 5 tot maximaal 14 dagen duurt, afhankelijk van de resultaten. Het onderzoeksgebied wordt allereerst afgesloten met een hekwerk. Heijmans gaat aan de hand van de resultaten van het eerdere onderzoek de grond heel voorzichtig afgraven (laagsgewijs ontgraven). Ze gebruiken hiervoor een midi rupskraan.
Tijdens het onderzoek is er ook een archeoloog aanwezig om archeologische waarden te beschermen.
Wat gebeurt er als er daadwerkelijk oorlogsmunitie wordt gevonden?
Zodra er tijdens het graven iets ontdekt wordt dat lijkt op oorlogsresten, schakelt Heijmans direct de politie en de Explosieven Opruimingsdienst (EOD) in. De EOD neemt het hele proces dan over.
De politie en EOD zijn hierin zeer ervaren en werken volgens strenge veiligheidseisen, waarbij uiteraard de eigen veiligheid en de veiligheid voor de omgeving voorop staan.
Als het vanwege veiligheid nodig is om (een deel van) het gebied te ontruimen, dan zorgt de politie voor de nodige maatregelen en informatievoorziening naar de omgeving.
Op welke plekken wordt er precies gegraven?
De locaties waar gegraven gaat worden, zijn de blauwe en rode stippen. Dit betreft dus niet de huidige begraafplaats. Heijmans start met het onderzoek en de graafwerkzaamheden in het meest zuidelijke deel van het perceel.
